Búvörusamningar framlengdir: Hvað þýðir það fyrir landsbyggðina?

Nú hefur komið í fréttum að búvörusamningarnir verða framlengdir um eitt ár. Þessi ákvörðun hefur áhrif langt út fyrir þá sem starfa í landbúnaði – hún snertir okkur öll sem búum og störfum á landsbyggðinni. Þegar svona stórt mál kemur upp, vaknar spurningin: Er þetta raunveruleg lausn eða einföld frestun á nauðsynlegum breytingum? Landbúnaður hefur verið hornsteinn í atvinnulífi og samfélagi út um land allt. Á Suðurlandi, þar sem ég ólst upp og starfaði lengi sem bóndi og dýralæknir, skiptir það miklu fyrir heilu byggðirnar að vita hvar þær standa. Búvörusamningar eru ekki bara samningur milli bænda og stjórnvalda – þeir eru grundvöllur fyrir því að ungt fólk sjái sér framtíð í sveitinni, að fjárfest sé í búrekstri og að samfélagið blómstri. Framlenging um eitt ár þýðir að óvissan heldur áfram. Bændur þurfa að geta gert áætlun um rekstur, fjárfestingar og framtíð fjölskyldunnar. Þegar samningar eru aðeins framlengdir í skamman tíma, eru það ekki bara bændurnir sem finna fyrir áhrifunum – það eru líka þjónustufyrirtækin á svæðinu, kaupfélögin, sláturhúsin og ekki síst fjölskyldurnar sem byggja á atvinnuöryggi í nærsamfélaginu. Óvissa um framtíð búvörusamninga er óvinur byggðaþróunar. Við höfum séð síðustu ár að þegar óvissa ríkir um stuðning og starfsumhverfi landbúnaðarins, þá dragast fjárfestingar saman og ungt fólk fer síður út í búskap. Þetta er alvarlegt mál fyrir landsbyggðina. Þegar fólk sér ekki fyrir sér örugga framtíð, þá færist það annað – og það er það síðasta sem við viljum sjá. Það að missa fólk úr sveitinni er ekki bara tölfræði, það er líf og saga hverrar byggðar sem tapast. Þegar ríkisstjórnin framlengir samninga um eitt ár, þá er það skref í átt að stöðugleika – en það dugar ekki til lengri tíma. Byggðaframtakið hefur ítrekað bent á mikilvægi þess að tryggja langtímasamninga og fyrirsjáanleika í stuðningi við landbúnaðinn. Það er ekki nóg að skjóta málinu á frest ár frá ári. Við þurfum samninga sem gefa bændum og samfélögum á landsbyggðinni traust og festu til að byggja upp framtíðina. Það er líka rétt að í umræðu um búvörusamninga gleymist oft að þeir eru ekki bara stuðningur við bændur, heldur eru þeir fjárfesting í fæðuöryggi þjóðarinnar, sjálfbærni og blómlegum byggðum um allt land. Það er ekki tilviljun að sterkur landbúnaður fylgir sterkum landsbyggðum – þeir eru samofnir. Þegar landbúnaðurinn er veikur, veikjast byggðirnar líka. Fyrir fjölskyldur á Suðurlandi og öðrum dreifbýlissvæðum þýðir þessi framlenging áframhaldandi bið eftir skýrri framtíðarsýn. Það skapar óvissu um atvinnuöryggi, verðmætasköpun og þjónustu. Atvinnulíf byggir á trausti og möguleikum til að skipuleggja sig til lengri tíma, ekki bara næsta ár. Þegar samningar eru aðeins framlengdir í skamman tíma, þá eru það ekki bara bændurnir sem finna fyrir áhrifunum – það eru líka þjónustufyrirtækin á svæðinu, kaupfélögin, sláturhúsin og ekki síst fjölskyldurnar sem byggja á atvinnuöryggi í nærsamfélaginu. Byggðaframtakið hefur frá upphafi lagt áherslu á að tryggja jafna stöðu byggða, eins og kemur fram í stefnuskrá flokksins. Þar segir meðal annars að stuðningur við landbúnað sé ekki bara mál bænda, heldur grundvallaratriði fyrir samfélagsþróun og að allt landið eigi rétt á framtíð. Þetta snýst um að tryggja að börn sem alast upp í sveit geti séð sér þar framtíð – að þau hafi val um að stunda nám, búa og vinna þar sem þau ólust upp. Nú þarf ríkisstjórnin að sýna raunverulegt frumkvæði. Það þarf að setja af stað vinnu við nýja, raunhæfa og trausta búvörusamninga sem ná yfir lengra tímabil og gefa bændum og byggðum festu til að skipuleggja sig. Það þarf líka að tryggja að samningarnir taki mið af breyttum aðstæðum og stuðli að nýsköpun og sjálfbærni í landbúnaði. Með því er verið að fjárfesta í framtíð allra landsmanna – ekki bara þeirra sem stunda landbúnað. Lykilatriðið er að fjarlægð má ekki kosta meira. Hvort sem þú býrð á Suðurlandi, Norðurlandi eða Vestfjörðum, þá áttu rétt á sömu þjónustu og tækifærum og fólk á höfuðborgarsvæðinu. Það á ekki að skipta máli hvar þú býrð – allt landið á rétt á þjónustu og framtíð. Ég hvet ríkisstjórnina til að grípa tækifærið núna og hefja samningaviðræður um framtíð landbúnaðarins með hagsmuni landsbyggðarinnar að leiðarljósi. Framlenging um eitt ár má ekki verða að venju – við þurfum raunverulegar lausnir sem tryggja líf og þrótt í sveitum og byggðum um allt land. Heimildir: Frétt: Framlengja búvörusamninga um ár - RÚV.is