Kerfið bregst fólki með geðvanda

Það eru ekki margir dagar sem ég fæ ekki símtöl eða skilaboð frá fólki sem bíður eftir geðheilbrigðisþjónustu. Sumir hafa beðið svo lengi að þeir eru orðnir örorkulífeyrisþegar áður en þeir fá hjálp. Þetta er ekki einkamál einstakra fjölskyldna – þetta er kerfislægt vandamál. Fólk sem þarf á geðheilbrigðisaðstoð að halda á Íslandi fær hana oft ekki. Þeir detta í örorku, missa vinnu, missa sjálfstraust og missa tækifæri til að lifa mannsæmandi lífi. Þetta var raunin í fréttinni á RÚV sem ég las í dag – og það er ekkert nýtt fyrir mér eða þeim sem hafa þurft að berjast fyrir aðstoð. Kerfið okkar er þannig sett upp að það tekur mánuði, jafnvel ár, að fá tíma hjá geðlækni eða sálfræðingi. Sumir fá hjálp, aðrir ekki. Á meðan bíða þúsundir í óvissu. Það er talað um „forgangsröðun“ og „hagræðingu“ – en hverjum er verið að forgangsraða? Ég sé það ekki hjá þeim sem hringja í mig og segja mér að þau séu að missa tökin, að þau séu orðin uppgefin á biðlistum og kerfislokun. Þegar svo loksins kemur að því að þau fái einhverja þjónustu, þá er það of seint. Þá hefur fólk dottið út af vinnumarkaði, misst húsnæðið eða jafnvel misst lífsviljann. Þetta er ekki bara tölfræði eða fjárlagaliður á blaði. Þetta er fólk eins og ég og þú. Fólk sem hafði drauma, fjölskyldur og vinnu en festist í biðlistakerfi sem er ekki sniðið að raunveruleikanum. Ég þekki þetta sjálf – ég man vel þegar ég þurfti að berjast fyrir aðstoð fyrir náinn aðstandanda. Það tók mánuði að fá tíma og það var alltaf verið að vísa okkur á milli staða og sérfræðinga. Á endanum var enginn sem bar ábyrgð og enginn sem svaraði fyrir afleiðingarnar. Ábyrgðin liggur hjá kerfinu og þeim sem stýra fjármagninu. Það á ekki að vera hægt að tala sig út úr þessu með því að vísa í „erfiða stöðu“ eða „flókinn veruleika“. Þetta er einfalt: Fólk á að fá aðstoð þegar það þarf á henni að halda. Ekki einhvern tíma síðar, þegar skaðinn er skeður. Við í Rödd fólksins höfum lengi kallað eftir því að fjármagnið fari fyrst og fremst í þjónustu til fólksins – ekki fleiri ráðgjafa, ekki fleiri stjórnendur eða nefndir – heldur beint til þeirra sem þurfa á hjálp að halda. Það þarf að stytta biðlista í geðheilbrigðisþjónustu, tryggja öllum aðgang að sálfræðingum og geðlæknum án tekjutengdra hindrana og hætta að láta fólk detta í örorku vegna kerfisbilunar. Þetta er ekki flókið. Það þarf bara vilja. Ef við förum ekki að hlusta á fólk í stað kerfisins, þá munum við halda áfram að horfa upp á sorglegustu niðurstöðurnar – að fólk detti út af samfélaginu vegna skorts á þjónustu sem á að vera sjálfsögð. Það er kominn tími á aðgerðir. Við eigum betra skilið. Við eigum að krefjast þess að það sé hlustað á okkur – ekki bara á ráðgjafana og nefndirnar. Heimildir: Frétt: Fá ekki geðheilbrigðisaðstoð og detta í örorku - RÚV.is