Óafgreidd geðheilbrigði leiða í örorku

Ég hef of oft fengið símtöl frá fólki sem bíður og bíður eftir geðheilbrigðisþjónustu. Það er ekki bara einhver tala á blaði – það eru einstaklingar af holdi og blóði sem brotna niður, missa vinnu og detta í örorku vegna þess að kerfið nær ekki utan um þau þegar mest á reynir. Greinin á RÚV staðfestir það sem við höfum margir séð og fundið á eigin skinni: Þeir sem þurfa á geðheilbrigðisaðstoð að halda fá hana ekki þegar þörfin er mest og lenda svo á örorku, oft til frambúðar. Hvað þýðir þetta fyrir venjulegt fólk? Það þýðir að þeir sem lenda í geðrænum veikindum standa frammi fyrir lokuðum dyrum – sama hversu mikið þeir reyna. Það þýðir að ungir og vinnufærir einstaklingar missa möguleikann á að taka þátt í samfélaginu, hætta að geta unnið og detta í fátækt. Það þýðir líka að fjölskyldur, vinir og vinnufélagar horfa upp á fólk sem hefði getað verið á vinnumarkaði, geta séð fyrir sér og sínum, en dettur í gegnum sprungur kerfisins. Ég veit hvernig þetta er. Ég hef bæði unnið með fólki sem bíður eftir þjónustu sem aldrei kemur og upplifað sjálf hvað það þýðir að standa frammi fyrir lokuðum hurðum og tómu símtali. Það er niðurlægjandi, það brýtur niður sjálfsvirðingu og það gerir það að verkum að fólk missir trú á kerfið – og á sjálfu sér. Það er ekki nóg að tala um geðheilbrigðismál á tyllidögum eða þegar einhver stórfrétt kemur. Við þurfum raunverulegar aðgerðir. Kerfið er of oft sniðið að ráðgjöfum og stjórnendum, ekki fólkinu sem þarf hjálp. Það er óásættanlegt að fólk þurfi að bíða svo lengi að það missir alla von, dettur út af vinnumarkaði og endar á örorku vegna þess að enginn svarar kallinu fyrr en allt er orðið of seint. Krafan mín er skýr: Geðheilbrigðisþjónusta þarf að vera aðgengileg án biðlista. Við verðum að setja fé í raunverulega þjónustu – ekki fleiri ráðgjafa eða skrifstofur. Fólk á að fá hjálp áður en það missir vinnuna, áður en það dettur í örorku, áður en það festist í fátækt. Það á ekki að vera svona flókið. Við þurfum líka að hlusta meira á reynslu fólksins sjálfs, ekki bara ráðgjafana og sérfræðingana. Þetta er ekki óyfirstíganlegt verkefni. Þetta snýst um forgangsröðun. Peningarnir eiga að fara til fólksins, ekki kerfisins. Ég ætla að halda áfram að berjast fyrir því að enginn þurfi að bíða svo lengi eftir hjálp að lífið fari í rúst. Fólkið er klárara en þingið heldur, og við eigum að láta rödd þess heyrast. Heimildir: - Frétt: Fá ekki geðheilbrigðisaðstoð og detta í örorku - RÚV.is