Tökum ákvörðun saman um ESB

Jæja, það er komið að því – ESB-málið hefur náð inn á dagsskrá ríkisstjórnarinnar og það er eiginlega eins og þessi tölvuleikur sem maður spilar aftur og aftur þangað til einhverjir segja: „Eigum við ekki bara að ákveða þetta?“ Þorgerður Katrín utanríkisráðherra ætlar að kynna þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna Íslands að Evrópusambandinu. Já, það er heilmikið nafn á tillögu – gæti verið titill á nýrri íslenskri glæpasögu, en þetta snýst víst bara um: Eigum við að halda áfram að ræða við Evrópusambandið eða ekki? Formenn ríkisstjórnarflokkanna – já, þetta eru Kristrún, Þorgerður Katrín og Inga Sæland – ætla að halda sameiginlegan blaðamannafund eftir ríkisstjórnarfundinn. Ef þetta væri Hollywood-mynd, þá myndi ég búast við að einhver kæmi inn með risastóran umslag og segði: „Og hér er niðurstaðan!“ En þetta verður líklega meira svona: „Við ætlum að ræða málið áfram.“ Samkvæmt stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar á þjóðaratkvæðagreiðsla að fara fram eigi síðar en 2027 – en núna er verið að tala um að flýta henni og jafnvel halda hana í ágúst. Það myndi henta mér vel – ágúst, allir komnir heim úr sumarfríum, kannski aðeins minna stress yfir veðrinu og meira stress yfir því hvort maður eigi að setja X eða ekki. Það væri nú líka gaman að sjá þjóðina taka ákvörðun um eitthvað svona stórt saman, ekki satt? Ég er auðvitað í Evrópufylkingunni og við höfum alltaf sagt: Við höfum meira um sama að berjast með Evrópu en gegn henni. En það er ekki mitt að segja fólki hvað það á að kjósa – þetta snýst um að við tökum ákvörðun saman. Fólk á að fá rödd, og það er ekki flókið. Stundum finnst mér þetta vera eins og að spyrja fjölskyldu hvað eigi að hafa í matinn – enginn veit nákvæmlega hvað hann vill, en allir vilja segja sitt. Það er bara lýðræði – og það er alveg í lagi. Núna snýst málið um hvort við ætlum að halda áfram að ræða við nágranna okkar í Evrópu eða ekki. Ég segi alltaf: það er ekki hættulegt að tala saman – það er bara hættulegt þegar enginn talar. Og ef þú ert í Reykjavík suður og ert að velta fyrir þér hvort þetta skipti þig máli, þá skiptir það máli. Þetta hefur áhrif á allt frá því hvað er í matvörubúðinni yfir í það hvort þú getir hoppað upp í lest í Evrópu án þess að þurfa að útskýra fyrir tollverðinum að þú sért ekki með ost undir peysu. Ég ætla að fylgjast með þessu – og ég mæli með því að allir geri það líka. Það er ekki á hverjum degi sem við fáum að taka svona stóra ákvörðun saman. Og hvort sem þú kýst já eða nei, þá er það allra besta að við fáum að segja okkar skoðun. Lýðræði er nefnilega ekki leiðinlegt – það er bara stundum aðeins of langt að bíða eftir því að það komist á dagskrá. Heimildir: Morgunblaðið, 5. mars 2026.