Nýir skattar bitna á almennum notendum

Það er merkilegt að enn skuli þurfa að ræða það hvort nýir skattar á orkumannvirki muni lenda á almenningi og smærri fyrirtækjum – eins og það sé eitthvað óljóst hvernig markaðslögmálin virka. Nú eru til umræðu nýir fasteignaskattar á orkumannvirki og orkufyrirtækin vara við því að þessir skattar gætu hækkað raforkuverð. Þetta er ekki flókin stærðfræði: ef kostnaður vex, þá hækka verð. Það vita allir sem hafa rekið fyrirtæki eða einhvern tíma greitt launareikning. Í frétt RÚV 10. mars kom skýrt fram að „í fyrstu gæti hækkunin lent á almenningi og smærri fyrirtækjum.” Það þarf ekki að spyrja fleiri spurninga til að sjá hvernig þetta mun þróast. Stóriðjan, sem er varin með langtímasamningum, sleppur að mestu. Það er alltaf sami hópurinn sem fær reikninginn: heimilin og fyrirtækin sem eru burðarás íslensks samfélags – ekki risarnir sem sitja við samningaborðið með sérkjör. Ég þekki þetta af eigin raun úr atvinnulífinu. Þegar ný gjöld leggjast á fyrirtæki, sérstaklega þau sem eru með litla eða meðalstóra starfsemi, þá er það ekki einhver töframaður á skrifstofu sem gleypir kostnaðinn. Hann endar á viðskiptavininum. Í þessu tilfelli eru það íslensk heimili, bændur og smærri fyrirtæki – fólk á landsbyggðinni sem þegar greiðir meira fyrir orku og hefur síður ráð á enn hærri reikningum. Í fyrsta lagi er þetta spurning um réttlæti. Af hverju á almenningur og smærri fyrirtæki að axla enn meiri kostnað á meðan stóriðjan er varin með langtímasamningum? Í öðru lagi er þetta spurning um samkeppnishæfni. Smærri fyrirtæki eru grunnur atvinnulífsins, sérstaklega í Suðurkjördæmi þar sem landbúnaður og fjölbreytt starfsemi halda samfélögum gangandi. Ef raforkuverð hækkar, veikjast þessir aðilar enn frekar gagnvart erlendum samkeppnisaðilum og arðurinn af verðmætasköpun tapast úr héraði. Það verður að segjast eins og er: þetta er röng leið. Það vita allir hvaðan ég er að koma – atvinnulífið er inni í mínu DNA. Við verðum að passa að ríkisafskipti og nýir skattar verði ekki stöðugt svar við öllum áskorunum. Lausnirnar felast í því að auka skilvirkni, nýta betur þau fjárráð sem eru til staðar og verja samkeppnishæfni íslensks atvinnulífs. Borgaraflokkurinn hefur ítrekað bent á að betri þjónusta næst með skilvirkari rekstri en ekki með sífelldum skattahækkunum. Við skulum ekki gera heimili og smærri fyrirtæki að varasjóði ríkisins þegar fjármálin þrengjast. Það er sameiginlegt verkefni okkar allra að tryggja að orka verði áfram á viðráðanlegu verði fyrir fólk og fyrirtæki um allt land – ekki bara fyrir þá sem sitja við sérsamningaborðin. Heimildir: Frétt RÚV: „Nýir skattar á orkumannvirki gætu lent á almennum notendum“, 10. mars 2026.