Ísland velur sjálft sína Evrópuleið

Nýlega fjallaði norska fréttasíðan Altinget.no um afstöðu Bandaríkjanna til hugsanlegrar inngöngu Íslands í Evrópusambandið. Þar kemur fram að ríkisstjórn Bandaríkjanna hafi hag af því að Ísland standi utan ESB og að þetta sjónarmið endurspeglist í samtölum með bandarískum ráðgjöfum og fulltrúum. Fréttin bendir á að Donald Trump, tilvonandi sendiherra og aðrir áhrifamenn í Repúblikanaflokknum, líti svo á að innganga Íslands í ESB myndi skarast á við varnarhagsmuni Bandaríkjanna. Einnig er nefnt að viðskiptahagsmunir og varnarhagsmunir séu samofnir í huga Bandaríkjanna og að innganga Íslands í ESB gæti veikt lítillega viðskiptahagsmuni þeirra gagnvart Íslandi. Mér finnst mikilvægt að við Íslendingar minnum okkur á að við tökum okkar eigin ákvarðanir um framtíðina. Aðild að Evrópusambandinu er ekki spurning um að ganga gegn neinu ríki – heldur að styrkja stöðu Íslands á alþjóðavettvangi. Þegar horft er til röksemdafærslu Bandaríkjanna sést að þau hugsa fyrst og fremst út frá eigin hagsmunum – svipað og önnur ríki gera. Okkar verkefni er að horfa á okkar hagsmuni til lengri tíma, bæði hvað varðar efnahag og öryggi. Við höfum meira um sama að berjast með Evrópu en gegn henni. Þau rök sem nefnd eru í greininni snúa að því að Bandaríkin vilji halda yfirráðum yfir varnar- og viðskiptamálum Íslands. Það er eðlilegt að stórveldi leiti eigin áhrifa; það þýðir ekki að þau hafi hag af því að Ísland velji sér framtíð í opnu, evrópsku samstarfi. Fyrir okkur skiptir mestu að hafa stöðugan gjaldmiðil, sterka samkeppni og aðgengi að stærsta markaði heims – það eru ekki hagsmunir sem stangast á við öryggi Íslands, þvert á móti. Íslensk utanríkisstefna hefur alltaf byggt á því að tryggja sem best sjálfstæði og öryggi landsins með fjölþjóðlegu samstarfi. Aðild Íslands að ESB myndi ekki skerða samstarf við Bandaríkin á varnar- eða viðskiptasviði – heldur styrkja stöðu okkar gagnvart báðum. Það er ekki svo að Ísland þurfi að velja á milli Bandaríkjanna og Evrópu; Ísland á heima í báðum heimum en á að nýta sér tækifæri sem evrópskt samstarf býður. Það er líka mikilvægt að við látum okkur varða hvernig utanríkisstefna Íslands er mótuð. Við eigum ekki að láta erlenda ráðgjafa eða erlenda hagsmunagæslu ráða ferðinni, heldur eiga íslenskir kjósendur og íslenskt samfélag að ákveða hvert við stefnum. Þess vegna legg ég áherslu á að við eigum að halda áfram að sækjast eftir inngöngu í Evrópusambandið, taka upp evru og tryggja að Ísland verði áfram opið, sterkt og framsýnt í samstarfi við önnur lýðræðisríki. Við getum byggt upp öflugt samfélag með því að taka þátt í stærri heild, án þess að fórna sjálfstæði eða öryggi. Það er okkar að ákveða framtíðina – ekki annarra ríkja. Heimildir: Altinget.no, Heimildin (2026-03-09)