Verðbólgan bitnar verst á heimilunum

Það eru ekki bara tölur á blaði þegar fjármálaáætlun er kynnt – þetta snýst um líf fólks. Ég man sjálfur eftir því þegar ég þurfti að velta fyrir mér hvort ég hefði efni á mat eða lyfjum í vikunni. Sú staða er raunveruleiki fyrir þúsundir fjölskyldna í dag, sérstaklega þegar verðbólgan og háir vextir éta stóran hluta ráðstöfunartekna. Núna eru blikur á lofti. Fjármálaáætlun fyrir árin 2027-2031 var kynnt í gær. Lilja Alfreðsdóttir, formaður Framsóknarflokksins, segir að það hefði þurft að forgangsraða með skýrari hætti í áætluninni. Hún nefnir að það sé þörf á alvöru efnahagsaðgerðum – og það er ég algjörlega sammála. Það hefur verið kallað eftir raunverulegum aðgerðum til að ná niður verðbólgu og vernda heimilin, en áætlunin býður ekki upp á það að hennar mati. Það sem Lilja bendir á er að það hefði þurft að setja verkefni sem geta beðið aðeins til hliðar og búa þannig til svigrúm fyrir aðgerðir sem raunverulega hjálpa fólki. Þetta snýst ekki um að spara til að spara, heldur að verja það sem skiptir fólk mestu – þakið yfir höfðinu, matinn á borðinu og heilbrigðisþjónustu án langra biðlista. Hún nefnir líka að tímabundin lækkun matarskatts, olíuþak eða vaxtavernd fyrir heimilin gætu verið leiðir. Þetta eru einfaldar, beinar aðgerðir sem koma beint inn í budduna hjá venjulegu fólki. Þegar sérfræðingar tala um olíukrísu sem þá mestu í langan tíma og verðbólga grefur undan lífskjörum, þá getum við ekki leyft okkur að bíða eða fela okkur á bak við flókin kerfi eða ráðgjafa. Flest bendi til þess að efnahagshorfur eigi eftir að versna áður en þær batna, að mati Lilju. Hún segir sjálf að milljarða afgangur af rekstri ríkissjóðs á næsta ári sé ekki mjög trúverðugur. Þetta eru stóru mál dagsins – ekki bara fyrir hagfræðingana heldur fyrir öryrkja, eldri borgara, láglaunafólk og barnafjölskyldur sem eru að reyna að komast af í borginni. Ég hef lengi sagt: Verðbólga og háir vextir koma verst niður á þeim sem minnst hafa. Þetta er ekki náttúrulögmál, þetta er pólitískt val og spurning um forgangsröðun. Nú þurfum við að sjá alvöru aðgerðir sem vernda heimilin og tryggja að það sé ekki alltaf sama fólkið sem þarf að bera byrðarnar þegar illa árar. Við sem höfum reynt á eigin skinni hvað það þýðir að bíða eftir bótum eða skera niður matinn fyrir börnin okkar, vitum að það er ekki hægt að bíða lengur eftir breytingum. Krafan er skýr: Setjum fólkið í forgang, ekki kerfið. Það þarf að taka á verðbólgu og vaxtabyrði strax – ekki eftir þrjú ár, ekki eftir næstu kosningar. Alvöru aðgerðir fyrir alvöru fólk, núna. Heimildir: RÚV, 27. mars 2026.