Öryggi og framtíð barna á landsbyggðinni

Það er sárt að lesa fréttir af því að enginn grunnskóli verði starfræktur á Raufarhöfn næsta vetur. Þessi staða er afleiðing þróunar sem við í Byggðaframtaki höfum varað lengi við: þegar þjónustan hverfur, þá veikist samfélagið og framtíðin fyrir börn og fjölskyldur á svæðinu verður óvissari. Ákvörðunin um að loka grunnskólanum á Raufarhöfn byggir ekki á hagræðingu heldur einfaldlega því að aðeins tvö börn verða á grunnskólaaldri næsta vetur. Það er staðreynd að nemendafjöldi hefur sveiflast síðasta áratuginn, en mest voru 21 barn í skólanum. Nú eru tveir að klára grunnskólagöngu sína í vor og aðeins tveir standa eftir. Þessi litli hópur barna þarf nú að sækja skóla í Öxarfirði, um sextíu kílómetra leið. Mér er minnisstætt þegar Raufarhöfn var fyrsta verkefni Brotthættra byggða á vegum Byggðastofnunar árið 2012. Það var þá viðurkenning á því að samfélagið þar þyrfti sérstaka aðstoð og stuðning. Því miður hefur ekki tekist að snúa við byggðaþróun á svæðinu. Við sjáum nú afleiðingarnar: grunnstoðir eins og skóli hverfa, sem bitnar mest á börnunum og fjölskyldunum sem eftir eru. Ég tek undir orð foreldra sem leggja áherslu á öryggi í skólaakstri – sérstaklega þegar vegalengdin er löng, veður getur verið válynd og snjómokstur og hálkuvarnir skipta sköpum. Þetta er ekki bara spurning um aðgengi að menntun heldur líka um öryggi og velferð barna. Það er rétt hjá fólki á Raufarhöfn að það þarf stærri aðgerðir til að snúa þessari þróun við heldur en að sveitarfélagið Norðurþing geti staðið eitt í því. Þetta er ekki einstakt vandamál – við í Suðurkjördæmi höfum líka upplifað hvernig þjónustan þynnist út þegar fólki fækkar, og hvað það getur haft áhrif á allt samfélagið. Þess vegna leggjum við í Byggðaframtaki áherslu á að ríkið axli ábyrgð með sveitarfélögum og leggi raunverulegan stuðning til að styrkja byggðirnar. Að mínu mati þarf að horfa til fjölbreyttra úrræða: að hvetja ungt fólk til að setjast að og búa til hvata fyrir fjölskyldur að flytja til svæða eins og Raufarhafnar. Það þarf samstillt átak í atvinnumálum, húsnæðismálum og þjónustu – ekki síður en í menntuninni sjálfri. Við eigum að tryggja að börn á landsbyggðinni fái sömu tækifæri og öryggi og börn í borginni, hvort sem það snýr að skólaakstri eða aðgangi að menntun í heimabyggð. Við í Byggðaframtaki höfum lagt fram tillögur um að jafna þjónustu um allt land, auka stuðning við fámennar byggðir og styrkja sveitarstjórnarsjálfræði. En til þess að þetta sé raunhæft þarf ríkið að taka þátt af meiri festu og ábyrgð. Það er ekki nóg að horfa á byggðaþróun sem einkamál sveitarfélaga – þetta er sameiginlegt verkefni þjóðarinnar. Það á ekki að þurfa að ræða hvort börn í 166 manna samfélagi eigi rétt á grunnskóla eða öruggu aðgengi að menntun. Slík staða krefst þess að við stöndum saman og leitum lausna sem tryggja framtíð landsbyggðarinnar og barna hennar. Heimildir: RÚV 29. mars 2026 – „Enginn grunnskóli á Raufarhöfn næsta vetur”