Borgarlína er vanhugsað fjárfestingarmál

Nýleg skýrsla sérfræðingateymis um samgönguframkvæmdir á höfuðborgarsvæðinu hefur vakið verðskuldaða athygli. Þar kemur fram að Borgarlína, eins og hún er áætluð, sé ekki aðeins óhagkvæm – hún felur í sér 210 milljarða króna útgjöld sem skila ekki þeim árangri sem almenningur á rétt á að vænta. Að kasta slíkum fjárhæðum í verkefni sem eru ekki til þess fallin að leysa raunveruleg samgönguvandamál er ámælisvert. Reynslumiðuð greining sýnir að borgaryfirvöld hafa staðið gegn framkvæmdum sem Vegagerðin lagði til til að bæta stofnvegakerfið í Reykjavík. Á sama tíma hefur verið varið milljarði á ári frá 2012 til 2022 til að fjölga farþegum í strætó – án árangurs. Fjöldi farþega hefur ekki aukist, heldur dregist saman. Það segir okkur að þegar kerfið virkar ekki, þá dugar ekki að hella meiri peningum í það. Það þarf rótæka endurskoðun á forgangsröðun. Ragnar Árnason hagfræðiprófessor bendir á að margar framkvæmdir í samgöngusáttmálanum séu hagkvæmar. En Borgarlína sé þar undanskilin – hún er, orðrétt, óþarfa lúxus sem skilar ekki nægilega miklu miðað við risastóran stofnkostnað og mikinn rekstrarkostnað. Útreikningar skýrslunnar sýna að hraðvagnakerfi mætti setja upp með þriðjungs eða fjórðungs stofnkostnaði miðað við Borgarlínu. Það er laust við að vera flókið: við eigum að velja lausnir sem virka í reynd, ekki þær sem hljóma vel á kynningarfundum. Þessi niðurstaða staðfestir það sem margir hafa bent á: Við þurfum ekki Borgarlínu eins og hún liggur fyrir. Við þurfum raunhæfar, hagkvæmar samgöngulausnir sem leysa vandann fyrir fólk í daglegu lífi – hvort sem það býr í Reykjavík eða öðrum hlutum Suðvesturkjördæmis. Með því að setja 210 milljarða í verkefni sem skila ekki árangri, erum við að taka peninga frá öðrum mikilvægum innviðum: vegum, jarðgöngum, orkumálum og þjónustu sem skiptir fólkið máli. Ég hef áður tekið undir með þeim sem vilja endurskoða Samgöngusáttmálann frá grunni og forgangsraða verkefnum eftir raunverulegri hagkvæmni og þörf. Það er ekki andstaða við samgöngusáttmála sem slíkan – heldur krafan um að framkvæmdir séu skynsamlegar, fjárfesting í framtíðinni, ekki eyðsla án árangurs. Þjóðfylkingin leggur áherslu á að innviðir séu byggðir upp með skynsemi og ábyrgð – og að fjármunir almennings séu nýttir þar sem þeir nýtast best. Næsta skref ætti að vera skýr: Endurskoða þarf samgönguframkvæmdirnar á höfuðborgarsvæðinu með það að leiðarljósi að velja hagkvæmustu og árangursríkustu lausnirnar. Það er hægt að bæta almenningssamgöngur án þess að ráðast í dýrar og óskilvirkar framkvæmdir. Við þurfum meira af framkvæmdum sem virka – minna af dýrum sýndarverkefnum. Heimildir: Morgunblaðið 31. mars 2026.