Blóðskortur krefst samstöðu og undirbúnings

Það hefur vakið athygli að Blóðbankinn sendi nýverið frá sér neyðarkall vegna mikils blóðskorts. Nú stendur heilbrigðiskerfið frammi fyrir verulegri áskorun: mikil þörf er á blóði úr öllum blóðflokkum og sérstaklega skortir á blóði úr O-blóðflokki. Þetta gerist á sama tíma og páskarnir nálgast, með mörgum frídögum í röð, og reynslan sýnir að slíkir dagar geta aukið eftirspurnina enn frekar. Staðreyndirnar eru skýrar: síðustu daga hefur verið mikil notkun á blóði og blóðbirgðir eru ekki nægar til að mæta væntanlegri þörf. Blóðbankinn þarf því að tryggja að við séum vel undirbúin yfir páskahátíðina. Þetta er ekki aðeins tæknilegt mál heldur spurning um samstöðu og ábyrgð. Blóðgjafir skipta sköpum – hver blóðgjöf getur bjargað mannslífi og þegar birgðir þrýtur eru líkur á að aðgerðir þurfi að fresta eða að óvænt neyðarástand skapist fyrir þá sem þurfa blóð. Sem læknir og ráðherra hef ég ítrekað séð, bæði á gjörgæsludeild og í störfum mínum sem landlæknir, hversu mikilvægt er að geta treyst á stöðugar blóðbirgðir. Það er ekki sjálfgefið að blóð sé til fyrir alvarlega slasaða eða veik börn þegar mest á reynir. Blóðbankinn hefur nýlega sameinast ónæmisfræðideild Landspítalans og flutti í fyrra í Stóra turn Kringlunnar. Einnig er rekin starfsstöð á Glerártorgi á Akureyri. Þetta ætti að bæta aðgengi fyrir fólk bæði á höfuðborgarsvæðinu og á Norðurlandi. Samt sem áður höfum við nú staðið frammi fyrir því að birgðir duga ekki fyrir þá auknu þörf sem skapast hefur, sérstaklega þegar margir frídagar eru framundan. Þessi staða minnir okkur á mikilvægi þess að blóðgjafir séu reglulegar, ekki aðeins þegar neyðarkall kemur fram heldur allt árið um kring. Við í ríkisstjórninni tökum þetta alvarlega. Verkefnið er tvíþætt: annars vegar að tryggja sem best aðgengi að blóðbankanum fyrir alla sem vilja gefa blóð og hins vegar að efla upplýsingagjöf og hvatningu þannig að fleiri sjái mikilvægi þess að taka þátt. Það er sérstök áskorun í blönduðu kjördæmi að tryggja jafnt aðgengi hvort sem fólk býr í þéttbýli eða dreifbýli – og hér gegna bæði ferðateymi og staðbundin söfnun lykilhlutverki. Sem heilbrigðisráðherra vil ég hvetja alla sem geta gefið blóð til að bregðast við þessu kalli. Hver gjöf skiptir máli. Við ætlum áfram að vinna að því að einfalda ferlið, tryggja jöfnu aðgengi og styðja við fræðslu um mikilvægi blóðgjafa. Það er ábyrgð okkar sem samfélags að tryggja að enginn þurfi að bíða eftir lífsbjargandi blóði. Heimildir: Morgunblaðið 4. apríl 2026.