Eldsneytisverð og atvinnulíf á landsbyggðinni

Fréttir af neyðarlánaáætlun Frakka til fyrirtækja sem berjast í bökkum vegna síhækkandi eldsneytisverðs vekja athygli og gefa tilefni til að ræða stöðuna hér á landi. Franska ríkisstjórnin hefur brugðist við áhrifum styrjaldarátaka í Mið-Austurlöndum á eldsneytisverð með því að setja á laggirnar sérstakt lánaúrræði fyrir lítil og meðalstór fyrirtæki. Það er sérstaklega beint að flutningafyrirtækjum, landbúnaði og fiskveiðum – þremur burðarásum atvinnulífsins á landsbyggðinni, ekki síst hjá okkur í Norðausturkjördæmi. Fyrirtækjum stendur til boða allt að fimmtíu þúsund evra lán til þriggja ára, með 3,8% vöxtum, sem er langt undir markaðsvöxtum margra smærri fyrirtækja. Opinberi fjárfestingarbankinn Bpifrance veitir lánin, umsóknarferlið er rafrænt og fjármunirnir eiga að vera til reiðu innan viku. Þetta er markviss aðgerð til að minnka höggið af olíuverðshækkunum og tryggja að rekstur fyrirtækja haldist gangandi þrátt fyrir ytri áföll. Það er vert að draga lærdóm af þessari nálgun. Við í Borgaraflokknum höfum ítrekað bent á að rekstrarumhverfi íslenskra fyrirtækja, ekki síst á landsbyggðinni, er viðkvæmt fyrir ytri verðsjokkum. Flutningafyrirtæki sem sjá um vöruflutninga milli landshluta, bændur sem reiða sig á vélar og tækjabúnað, og útgerðir sem þurfa olíu í skipin – þetta eru fyrirtæki sem halda samfélögum gangandi. Þegar eldsneytisverð hækkar hratt, eins og við höfum séð í kjölfar alþjóðlegra átaka, eru það fyrst og fremst þessi fyrirtæki sem finna fyrir beinum áhrifum á rekstrarkostnað. Lausnin er þó ekki alltaf að hækka ríkisstuðning eða fjölga styrkjum. Það sem stendur upp úr í frönsku aðgerðinni er skilvirknin: einfalt umsóknarferli, fljót afgreiðsla og markviss útfærsla. Hér á landi hefur reynslan verið sú að þegar áföll dynja yfir – hvort sem það eru náttúruhamfarir eða verðhækkun á orku – tekur það of oft vikur eða mánuði að bregðast við. Það er óásættanlegt þegar lífsviðurværi og störf eru í húfi. Við þurfum að læra af þessu. Ef við lendum í svipaðri stöðu, þar sem ytri aðstæður valda verulegu áfalli fyrir lykilatvinnugreinar, þá verðum við að geta gripið til skjótvirkra, skilvirkra úrræða – ekki aðeins fyrir höfuðborgarsvæðið, heldur sérstaklega fyrir landsbyggðina þar sem atvinnulífið er brotnara og sveigjanleikinn minni. Það felst ekki aðeins í lánum eða stuðningi heldur líka í því að einfalda ferla og tryggja að fyrirtækin fái raunverulegt svigrúm til að standast áföll. Fyrirtækin eru ekki mjólkurkú hins opinbera heldur grunnur verðmætasköpunar og velferðar. Við í Borgaraflokknum höfum lagt áherslu á að ríkið ryðji hindrunum úr vegi og styðji við sjálfbært atvinnulíf með því að tryggja stöðugleika og aðhald í ríkisrekstri. Það á sérstaklega við núna – eftir aðgerðir Frakka – að við þurfum að vera tilbúin með úrræði sem nýtast, virka og eru aðgengileg fyrir fyrirtæki um allt land. Atvinnulífið á landsbyggðinni má ekki sitja eftir þegar álag eykst og samkeppnishæfni er í húfi. Heimildir: RÚV 4. apríl 2026.