Tæknilegt eftirlit eða ferðafrelsi?

Jæja, nú er komið nýtt kerfi á landamærum ESB sem á að fylgjast með hver kemur, hver fer, og hvenær. Svona eins og mamma þegar maður kom of seint heim úr partýi, nema með fingraför og myndavél! Ég verð að viðurkenna – ég hefði viljað sjá andlitið á mér sjálfri þegar ég las að það tæki núna að meðaltali 70 sekúndur að skrá sig inn hjá ESB, með myndatöku og öllu. Þetta er alveg eins og þegar maður bókar flug og þarf að gera „selfie“ til að staðfesta að maður sé ekki vélmenni. En ég er líka orðin svo mikil ferðakona að ég get lifað með 70 sekúndum ef það þýðir minna vesen síðar. En svo er hitt. Meira en 52 milljónir ferða hafa verið skráðar og þúsundum hefur verið meinaður aðgangur að ESB-ríkjum. Það eru yfir 27.000 skiptin þar sem fólk komst ekki inn, og næstum 700 manns voru auðkenndir sem öryggisógn. Ég verð að segja eins og er: það er eitthvað skrýtið við það að við tölum um ferðafrelsi í Evrópu, en erum svo öll stödd í einhverju flugvallarraði með myndavél og fingraförum. Eða er það bara ég sem sakna gamaldags vegabréfastimpilsins? Ég skil alveg að yfirvöld vilji geta greint áhættu í rauntíma og vita hvenær fólk fer yfir landamæri – það er örugglega ótrúlega huggulegt fyrir tölfræðina. En ég veit líka að þetta hefur vakið áhyggjur hjá flutningafyrirtækjum og farþegum – því enginn hefur gaman af löngum biðröðum, sama hvort þær eru stafrænar eða með blýanti og pappír. Það sem ég hugsa mest um er þetta: Erum við að gera Evrópu opnari eða lokuðari með svona kerfum? Ég vil alltaf velja opna Evrópu – það er heillandi, fjölbreytt og skemmtilegt. En ég vil líka að við finnum jafnvægið, svo við séum ekki bara að safna myndum og fingraförum af ferðafólki eins og við séum að búa til eitthvað safn. EES-kerfið á að gera yfirvöldum kleift að deila upplýsingum betur og takast á við of langa dvöl – það hljómar vel á blaði. En við þurfum að muna að fyrir marga er ferðafrelsi ekki bara tölfræði, heldur raunverulegt líf og tækifæri. Kannski er þetta bara eins og að fara í gegnum nýtt svið í tölvuleik: þú þarft smá tíma að venjast, en svo kemstu á næsta level. Ég vona bara að næsta level verði opnara og auðveldara fyrir fólk að ferðast, því við þurfum á því að halda að fólk hitti hvert annað og skiptist á hugmyndum og brosum – ekki bara fingraförum. Heimildir: Morgunblaðið (2026-04-10): „Þúsundum meinaður aðgangur að ríkjum ESB“