Námsmat þarf vandaða forvinnu

Það er með ólíkindum að sjá mennta- og barnamálaráðherra boða breytingu á námsmati í grunnskólum án þess að grunnvinnan sé unnin eða samráð haft við lykilaðila. Nú á að taka upp tölustafi í einkunnagjöf í stað bókstafa, líkt og tíðkast í framhaldsskólum og háskólum. Þetta kann að hljóma saklaust, en þegar nánar er skoðað blasir við að um er að ræða kerfisbreytingu með umtalsverðum áhrifum á skólastarf, nemendur og foreldra. Það sem vekur sérstaka athygli er að formaður Kennarasambandsins fékk fyrst vitneskju um breytingarnar sama dag og þær voru kynntar. Þetta gefur til kynna algjört samráðsleysi af hálfu ráðherra. Á sama tíma hefur námsmatskerfið verið með bókstöfum í tíu ár, og áður var notað tölukerfi. Nú er ráðherra að vísa til þess að breytingin mæti ákalli samfélagsins og styðst þar við skoðanakönnun meðal almennings. En er slíkt nægjanlegt þegar kemur að lykilkerfi í menntakerfinu okkar? Við megum ekki gleyma því að námsmat er ekki tæknilegt smáatriði. Það er aðgöngumiði að framhaldsskólum og hefur áhrif á námsferil og framtíð þúsunda barna. Það liggur fyrir að stærsti árgangur í sögunni útskrifaðist nýlega með góðum árangri úr grunnskólum, samkvæmt formanni Kennarasambandsins – kerfið hefur því ekki sýnt veruleg vandkvæði sem krefjast skyndilegra breytinga. Ákvörðun sem þessi á að byggjast á vönduðu undirbúningsferli, faglegu mati og samráði við þá sem bera ábyrgð á framkvæmd. Skólakerfið er ekki tilraunavettvangur fyrir óundirbúnar stefnubreytingar. Aðalatriðið, eins og tekið er fram, er að námskvarðinn sé skýr fyrir bæði nemendur og foreldra. Það verður ekki tryggt nema með samstilltu átaki allra hagsmunaaðila. Það er óásættanlegt að breytingum sé kastað fram án fyrirvara og án þess að áhrif á líf margra Íslendinga séu metin að fullu. Þegar rætt er um menntamál verður að spyrja: Hver eru raunverulegu rökin fyrir breytingunni? Er verið að leysa raunverulegt vandamál eða er þetta svar við óskilgreindri óánægju í skoðanakönnun? Hvernig er tryggt að breytingin bæti ekki einungis tæknilega samræmingu milli skólastiga, heldur stuðli að skýrara og gagnsærra námsmati fyrir börnin okkar? Þetta eru spurningar sem stjórnvöld verða að svara áður en kerfisbreytingar eru innleiddar. Við í Borgaraflokknum höfum lagt áherslu á að menntakerfið byggi á fagmennsku, ábyrgð og samráði. Það er grundvallaratriði að breytingar á námsmati séu ekki gerðar að tæknilegu formsatriði heldur með hagsmuni nemenda í fyrirrúmi og með aðkomu kennara, foreldra og skólastjórnenda frá upphafi. Einungis þannig tryggjum við að markmið menntakerfisins – að undirbúa næstu kynslóð til þátttöku í samfélaginu og atvinnulífinu – náist. Heimildir: RÚV, 15. apríl 2026.