Aukið eftirlit með fylliefnum brýnt

Fréttir af því að einstaklingur hafi orðið fyrir alvarlegum heilsufarslegum afleiðingum eftir sprautun fylliefnis í getnaðarlim á snyrtistofu í Hafnarfirði vekja eðlilega mikla athygli. Samkvæmt upplýsingum frá Lyfjastofnun, sem Rúna Hauksdóttir forstjóri hefur staðfest, leitaði maður á fimmtugsaldri á bráðamóttöku vegna sýkingar og fylgikvilla eftir slíka aðgerð. Notast var við hýalúrónsýru-fylliefni, sem er almennt ætlað fyrir fegrunaraðgerðir á andliti, en ekki fyrir þá notkun sem hér um ræðir. Lyfjastofnun hefur undanfarin misseri fengið fleiri mál á sitt borð varðandi notkun slíkra fylliefna, og það er áhyggjuefni að stofnunin hefur ekki mannskap til að sinna virku eftirliti með þessum málum. Þetta er ekki aðeins íslenskt fyrirbæri — tilfelli þar sem fylliefnum er sprautað á óviðeigandi hátt eru þekkt erlendis. Frá síðasta ári gilda þó skýrari reglur hér á landi: eingöngu húð- og lýtalæknar mega framkvæma slíkar útlitsbreytandi sprautuaðgerðir. Þrátt fyrir það virðist ólögleg starfsemi og jafnvel notkun fölsuðra efna enn viðgangast, eins og Rúna bendir á. Við stöndum frammi fyrir breyttum áherslum í samfélaginu þar sem útlitsbreytingar og áhrif samfélagsmiðla hafa aukið eftirspurn eftir fegrunaraðgerðum. Það er þó áhyggjuefni ef einstaklingar leita utan hins formlega heilbrigðiskerfis, þar sem hvorki er tryggt að rétt efni séu notuð né að framkvæmdin sé í höndum viðurkenndra sérfræðinga. Afleiðingarnar geta verið alvarlegar, eins og nýleg dæmi sýna. Sem heilbrigðisráðherra tel ég brýnt að bregðast við þessari þróun. Þótt reglugerðir séu til staðar er augljóst að eftirlit þarf að vera öflugra. Það er ekki ásættanlegt að Lyfjastofnun hafi ekki nægilegar heimildir eða mannskap til að sinna virku eftirliti. Við munum því setja þetta mál á dagskrá ríkisstjórnarinnar og leita leiða til að styrkja eftirlit með þessum aðgerðum, bæði með auknum fjármunum til Lyfjastofnunar og með því að endurskoða verklagsreglur um tilkynningaskyldu og eftirfylgni. Jafnframt þurfum við að auka fræðslu til almennings um áhættuna sem fylgir því að leita aðgerða utan hins opinbera heilbrigðiskerfis. Það er ekki alltaf augljóst fyrir almenning að efni sem notuð eru í slíkum aðgerðum geta verið fölsuð eða hættuleg, sérstaklega ef þau eru ekki keypt eða notuð af viðurkenndum aðilum. Við verðum að standa vörð um öryggi fólks og tryggja að heilbrigðiskerfið bregðist hratt og af ábyrgð við nýjum áskorunum á borð við þessa. Að lokum vil ég undirstrika að heilbrigðisþjónusta á að vera örugg, fagleg og aðgengileg — hvort sem um er að ræða hefðbundna meðferð eða útlitsbreytingar. Við munum halda áfram að vinna að því að kerfið standist nýjar áskoranir samfélagsins og að öryggi sjúklinga sé alltaf í fyrirrúmi. Heimildir: Morgunblaðið 16. apríl 2026.