Fjármögnun skóla þarf að taka mið af þörf

Nýleg umræða um fjármögnun grunnskóla á Suðurnesjum vekur okkur til umhugsunar um hvernig við mælum þörf og forgangsröðun í menntakerfinu. Þar kemur fram að grunnskólar á svæðinu eru vanfjármagnaðir miðað við raunverulega þörf, sem hefur áhrif á líðan og stöðu barnanna sem þar stunda nám. Það er sérstaklega sláandi þegar horft er til þess að hlutfall barna af erlendum uppruna í grunnskólum á Suðurnesjum er um 28 prósent að meðaltali, en í einstaka skólum eins og Háaleitisskóla á Ásbrú og Myllubakkaskóla í Reykjanesbæ er hlutfallið mun hærra – um 70 prósent og 50 prósent. Þetta kallar á okkur öll, því við vitum að fjölbreytileiki nemendahópsins og aukin þjónustuþörf fylgja hvoru öðru. Fjármögnunarkerfi sem lítur eingöngu til fjölda nemenda og staðsetningar, eins og núverandi úthlutunarmódel jöfnunarsjóðsins gerir, nær ekki að mæta þessum fjölbreyttu og krefjandi verkefnum. Það er staðfest með orðum aðila málsins að „raunfjármagn til grunnskóla er lægra á Suðurnesjum en annars staðar á landinu þó að þörfin sé meiri.“ Menntakerfið okkar á að vera tæki til að jafna stöðu barna, óháð bakgrunni eða efnahag. Þegar við bregðumst ekki við í tíma, eins og staðan er á Suðurnesjum, eru áhrifin ekki aðeins félagsleg heldur einnig efnahagsleg – því eins og bent hefur verið á „erum við í raun og veru að kasta krónunni fyrir aurinn“ ef við sparum á röngum stað. Rannsóknir sýna einnig að líðan barna á svæðinu versnar þegar líður á skólagönguna, sérstaklega hjá stúlkum í 10. bekk. Þetta undirstrikar mikilvægi þess að bregðast strax við og tryggja að allir grunnskólar fái nægt fjármagn til að mæta fjölbreytileika og auka þjónustu við nemendur. Við í Jafnaðarflokknum höfum lagt áherslu á að menntun sé fjárfesting – ekki útgjaldaliður. Það er ekki nóg að horfa á fjölda barna í bekk eða staðsetningu skóla. Við þurfum að taka tillit til þess hvað nemendur þurfa – hvort sem það er stuðningur við íslenskukennslu, félagsleg þjónusta eða önnur úrræði sem styðja við fjölbreyttan hóp barna. Þetta á ekki aðeins við á Suðurnesjum heldur einnig á landsvísu, þar sem landsbyggðin þekkir vel að þjónustuþörfin getur verið mismunandi eftir svæðum og samsetningu samfélagsins. Næsta skref er að endurskoða úthlutunarmódel jöfnunarsjóðsins þannig að það taki mið af þjónustuþörf vegna fjölbreytileika nemenda – ekki aðeins fjölda. Það þarf að tryggja að fjármögnun fylgi þörf, svo við nýtum fjármuni samfélagsins með ábyrgð og horfum til lengri tíma. Ég tel mikilvægt að málið fái raunhæfa umfjöllun í fjármálaáætlun sem nú er til umræðu á Alþingi. Samstarf milli sveitarfélaga, ríkis og skólasamfélagsins er lykilatriði til að tryggja að enginn hópur barna sitji eftir. Við byggjum sterkt samfélag þegar við fjárfestum í menntun allra barna – óháð bakgrunni. Þá göngum við ekki aðeins úr skugga um réttlæti, heldur tryggjum framtíðarsókn þjóðarinnar. Heimildir: Vísir, 26. apríl 2026.