Opið samtal við Evrópusambandið skiptir máli

Ég verð að viðurkenna, ég hef stundum lent í því að senda tölvupóst á einhvern og fá hvorki svar né staðfestingu – og það er pirrandi. Það minnir mig dálítið á þetta mál með upplýsingabeiðnina til Evrópusambandsins. Minnihluti utanríkismálanefndar vildi fá beinar upplýsingar frá Evrópusambandinu um hvernig aðildarmálið liti út frá þeirra sjónarhóli, ekki bara frá íslenskum stjórnvöldum. Það var hafnað. Mér finnst það svolítið eins og að spyrja gesti í veislu hvað þeim finnst um matinn og einhver segi: „Nei, þú mátt bara spyrja kokkinn.“ Það er alveg rétt að Ísland á ekki aðild að Evrópusambandinu og að þingskaparlög segja að upplýsingaöflun eigi að afmarkast við íslensk stjórnvöld. En þegar verið er að ræða um stórar ákvarðanir eins og framhald aðildarviðræðna, finnst mér ekki galið að vilja fá sjónarmið þeirra sem eru hinum megin við borðið líka. Þetta snýst ekki bara um að fá ný minnisblöð eða fundargerðir – stundum eru beinar upplýsingar frá upprunalega aðilanum bara gagnlegar og hjálpa til að skilja málið betur. Formaður utanríkismálanefndar, Pawel Bartoszek, benti á að það væri óhefðbundið að óska eftir minnisblöðum frá öðru ríki. Ég viðurkenni að þetta er kannski ekki það sem fólk gerir daglega – ég sendi til dæmis ekki reglulega fyrirspurnir til Dana um hvernig þeim líst á íslenska jólaöl. En mér finnst samt að þegar um svona stórt mál er að ræða, og þegar fulltrúar minnihlutans hafa vikum saman beðið um upplýsingar, ætti ekki endilega að loka á beint samtal við þá sem málið snýst líka um. Það er ekki eins og Evrópusambandið sé eitthvað leynifélag. Þeir eru þarna, með skrifstofur og allt. Mér finnst líka svolítið undarlegt að við þorum ekki að spyrja beint. Ef þetta væri fjölskylduboð þá myndi ég bara spyrja beint: „Hvað finnst þér?“ Það er stundum eins og stjórnsýslan sé með reglur sem gera þetta allt svo mikið flóknara en það þarf að vera. Auðvitað eiga gögn að vera aðgengileg hjá íslenskum stjórnvöldum, en ef við viljum vera alvöru þátttakendur í alþjóðasamstarfi, þá þurfum við að þora að eiga samtal við fólkið í hinum löndunum líka. Ég er ekki að segja að við eigum að senda beiðnir út og suður eða biðja um leyniskjöl frá öllum. En ég trúi því að opið samfélag sé betra – og það þýðir líka að við eigum að þora að spyrja og fá svör, jafnvel þótt það sé ekki alltaf samkvæmt gamalli venju. Ég held að það geri okkur bara stærri og öflugri. Heimildir: RÚV (2026-05-04)