Tafir á framkvæmdum kosta atvinnulífið

Það er komið nóg af töfum á innviðauppbyggingu. Samkvæmt nýlegum erindum á ráðstefnunni Greiðari leið – hugmyndir óskast! hefur meðaldráttur á stórum samgönguframkvæmdum á höfuðborgarsvæðinu verið sjö ár á tímabilinu 2019 til 2024. Þetta er ekkert smáræði þegar horft er til þess að umferðartafir kosta þjóðarbúið um 100 milljarða króna á ári. Slíkt er beinasta leiðin til að draga úr samkeppnishæfni, hægja á atvinnulífinu og auka kostnað heimila og fyrirtækja. Sú staðreynd að stór verk eins og álverið í Straumsvík og Búrfellsvirkjun hafi gengið mun hraðar fyrir sig á sínum tíma sýnir að þetta er ekki óyfirstíganlegt verkefni. Það er ekki eðlilegt að einfaldar úrbætur á lykilinnviðum taki nær áratug í undirbúningi og framkvæmd, hvort sem um er að ræða höfuðborgarsvæðið eða landsbyggðina. Fyrir okkur í Norðausturkjördæmi eru þessar tafir ekki einungis vandamál á höfuðborgarsvæðinu. Þær eru birtingarmynd sama kerfisvandans sem hægir á öllum innviðaframkvæmdum landsins – hvort sem það eru vegabætur yfir Öxi eða jarðgöng milli byggðarlaga. Við þekkjum það af eigin raun að þegar framkvæmdir dragast, þá sitja atvinnulíf, öryggi og þjónusta eftir. Samgöngubætur eru ekki munaðarvara heldur forsenda þess að fólk og fyrirtæki hafi val um búsetu og framtíð. Konráð S. Guðjónsson hagfræðingur benti réttilega á að tafir á úrbótum séu hluti af stærri þróun sem sjáist einnig í öðrum innviðaframkvæmdum. Þetta er ekki einangrað vandamál heldur kerfislægt – og það verður að taka á því með markvissri forgangsröðun og einföldun ferla. Regluleg endurskoðun verkefna, eins og Konráð leggur til, er nauðsynleg. Við verðum að spyrja: hvað skilar sem mestu fyrir þjóðarbúið, atvinnulífið og fjölskyldurnar? Það þarf líka að leita að lausnum sem eru bæði hagkvæmar og framkvæmanlegar. Einfaldir umferðarstokkar undir gatnamót, sem taka ekkert auka pláss, geta hraðað framkvæmdum og dregið úr kostnaði. Þetta er nálgun sem má heimfæra á fleiri staði og fleiri verkefni – bæði í þéttbýli og dreifbýli. Stórauknar tafir og sífellt flóknara samráðs- og skipulagsferli má ekki verða að norminu. Það sem stendur upp úr er að umferðartafir og tafir á framkvæmdum eru ekki bara óþægindi – þær eru hreinn fjáraustur úr vösum fólks og fyrirtækja. Á meðan verkefnin bíða, halda kostnaðartölur áfram að vaxa. Við í Borgaraflokknum höfum lagt áherslu á að innviðir eru ekki kostnaður, heldur fjárfesting í framtíðinni. Nú þarf að forgangsraða, hraða ákvörðunum og gera ferlana einfaldari, þannig að orkan nýtist í framkvæmdir, ekki í pappírsvinnu. Á endanum snýst þetta um samkeppnishæfni, verðmætasköpun og jöfn tækifæri – hvort sem þú býrð á Austurlandi eða í Reykjavík. Það er kominn tími til að hætta að tala um tafir og hefja vinnuna sem þjóðin þarf á að halda. Heimildir: Morgunblaðið 4. maí 2026 – „Framkvæmdum seinkað um sjö ár að meðaltali“.