Mönnunarvandi í þjónustu við aldraða

Fréttir af því að þjónusta við aldraða í Skagafirði verði skert í sumar vegna mönnunarvanda eru áhyggjuefni fyrir okkur öll sem viljum tryggja öryggi og reisn eldra fólks. Þetta er sjöunda árið í röð sem staðbundin þjónusta við aldraða þarf að víkja vegna skorts á starfsfólki, og staðan í ár er sérstaklega alvarleg þar sem vantar fólk í 12 stöðugildi á svæðinu. Skorturinn kemur niður á dag- og heimaþjónustu, svo sem heimaþrifum, dagdvöl og stuðningsþjónustu. Nú er til skoðunar að loka dagdvöl fyrir aldraða í sumar, þar sem ekki hefur tekist að manna sumarafleysingar. Það er skiljanlegt að íbúar, sérstaklega eldra fólk og aðstandendur þeirra, séu ósátt við stöðuna og hafi áhyggjur. Þjónusta sem þessi er lykilatriði í því að eldri borgarar geti búið lengur á eigin heimili, viðhaldið sjálfstæði og átt innihaldsríkt daglegt líf. Þótt þjónustan sem stendur til að skerða sé ekki lögbundin, hefur sveitarfélagið lögð áherslu á að grípa aðeins til slíkra aðgerða ef nauðsyn krefur. Lögbundin þjónusta verður áfram óskert, sem er mikilvægt, en það breytir ekki því að skerðing á þessari viðbótarþjónustu getur haft bein og óbein áhrif á lífsgæði og heilsu eldra fólks. Það hefur verið reynt ýmislegt undanfarin ár til að bregðast við mönnunarvandanum, en niðurstaðan er enn sú að ekki tekst að manna stöðugildi, sérstaklega yfir sumartímann. Stytting vinnuvikunnar hefur kallað á fleiri stöðugildi í þessari þjónustu og þannig skapað nýjar áskoranir. Þetta er dæmi um að jafnvel vel meintar umbætur á vinnumarkaði geta haft ófyrirséðar afleiðingar þegar ekki fylgir næg krafa um nýliðun eða hvatar til starfa í þessum mikilvægasta geira samfélagsins. Sem heilbrigðisráðherra lít ég svo á að þjónusta við aldraða, hvort sem hún er lögbundin eða ekki, sé hluti af mannréttindum og reisn hvers einstaklings. Skortur á starfsfólki í slíkri þjónustu er ekki bara staðbundið vandamál heldur kerfislæg áskorun sem við verðum að takast á við á landsvísu. Lausnir felast meðal annars í því að efla menntun og endurmenntun í umönnunarstörfum, bæta starfsskilyrði og gera störfin aðlaðandi fyrir fleiri hópa. Þar þurfa ríki og sveitarfélög að vinna saman, enda snýst þetta ekki aðeins um fjármuni heldur líka um viðhorf og virðingu fyrir starfi umönnunarfólks. Við í Jafnaðarflokknum höfum lagt sérstaka áherslu á að styrkja öldrunarþjónustu og að grunn- og viðbótarþjónusta við aldraða sé fjárfesting í velferð, ekki útgjaldaliður sem auðvelt sé að skera niður þegar þrengir að. Við höfum unnið að því að styðja við sveitarfélög í mönnun og fjölga úrræðum fyrir nemendur og nýliða í þessum störfum. Ég tel nauðsynlegt að við skoðum sérstaklega hvort bjóða þurfi sérstaka hvata til sumarafleysinga, leita nýrra leiða til að gera störfin sýnilegri, og tryggja að fólk sjái lífsgildi og starfsánægju í þessum mikilvægu störfum. Aldraðir í Skagafirði og annars staðar eiga rétt á þjónustu sem styður við sjálfstæði, heilsu og mannlega reisn. Það er okkar sameiginlega verkefni að tryggja að mönnunarvandi verði ekki árlegur fylgifiskur sumarsins heldur tímabundin áskorun sem við ráðumst í að leysa með sameiginlegu átaki. Heimildir: RÚV, 11. maí 2026.