Strandveiðar í óvissu vegna ríkisstjórnar

Það er með miklum vonbrigðum sem við sjáum enn eina ferðina hvernig strandveiðar, eitt af hjartamálefnum sjávarbyggða, eru settar í óvissu vegna skorts á ábyrgð og framtíðarsýn ríkisstjórnarinnar. Nú hafa 667 bátar, af 824 með veiðileyfi, hafið veiðar og eftir aðeins 8 daga hefur þorskafli náð 1.929 tonnum – yfir 100 tonnum meira en á sama tíma í fyrra. Þetta segir sitt um kraftinn og mikilvægi strandveiða fyrir byggðirnar, atvinnulífið og íslenska þjóð. Þrátt fyrir þessa góðu byrjun vofir óvissan yfir. Enn hefur ekki verið tryggt með lagabreytingum að veiðarnar geti staðið í 48 daga, eins og stefnt var að. Þetta er ekki ásættanlegt. Landssamband smábátaeigenda hefur þegar bent á að staðan er óásættanleg og krafist þess að stjórnvöld tryggi bæði lagalegan og efnislegan grundvöll fyrir 48 daga tímabilið. Það er lágmarkskrafa að sjómenn og fjölskyldur þeirra viti hvar þeir standa – en ríkisstjórnin kýs að láta málið dragast og setja lífsviðurværi fólks í hættu. Ísfélagið í Vestmannaeyjum hefur nú kært til umboðsmanns Alþingis hvort aukning afla til strandveiða undanfarin ár hafi verið andstæð lögum. Ef þessi kæra leiðir til þess að aukningin verður aflögð gæti það jafnvel þýtt að veiðar stöðvist. Þetta er grafalvarlegt mál. Við höfum áður séð hvernig stórútgerðir og hagsmunir þeirra geta haft áhrif á ákvarðanir stjórnvalda – á kostnað minni aðila og byggðanna. Við í Norðausturkjördæmi þekkjum vel til þess hversu mikilvægur þáttur strandveiðar eru fyrir samfélögin okkar. Þetta snýst ekki bara um bátana og sjómennina, heldur líka um líf og störf í þorpum og bæjum, um áframhaldandi byggð og framtíðarvon unga fólksins. Þegar óvissa ríkir um framtíð strandveiða er það árás á sjálfa tilveru margra byggða á landsbyggðinni. Ofan á þetta bætist sú óvissa sem Hafró hefur skapað með boðuðum frekari skerðingum í ráðgjöf um þorskveiði. Ef stjórnvöld ætla að bregðast við þessum áhyggjum með því að draga lappirnar eða gefa eftir fyrir þrýstingi stórfyrirtækja, þá er verið að fórna hagsmunum almennings og landsbyggðar á altari fjármagnsins. Við í Þjóðfylkingunni höfum alltaf lagt áherslu á að strandveiðar eigi að vera tryggðar með skýrum og stöðugum lagaramma. Þjóðarauðlindirnar eiga að nýtast þjóðinni allri, ekki aðeins stórfyrirtækjum. Við krefjumst þess að ríkisstjórnin bregðist strax við og tryggi 48 daga strandveiðar með lagabreytingu eins og smábátaeigendur hafa krafist. Við eigum ekki að láta sérhagsmuni eða flækjur í kerfinu ógna lífsviðurværi í sjávarbyggðum landsins. Nú er kominn tími til að láta verkin tala. Það þarf að tryggja strandveiðar fyrir árið í ár – og framtíðina. Allt annað væri svik við landsbyggðina og þjóðarhagsmuni. Heimildir: RÚV, 19. maí 2026.