Ólögmæt milliverðlagning skaðar fólkið

Kerfisbundin misnotkun á milliverðlagningu hefur verið á borði stjórnvalda um árabil, en nú hefur Strandveiðifélag Íslands sent formlegar kvartanir bæði til umboðsmanns Alþingis og Eftirlitsstofnunar EFTA (ESA). Fyrir liggur að kvartanirnar snúa að því að stór útgerðarfélög færa hagnað milli fyrirtækja sinna – frá útgerðarhlutanum til söluskrifstofa erlendis þar sem skattar eru lægri. Þessi háttsemi lækkar reiknistofn til veiðigjalda og tekjuskattsgreiðslna hér á landi. Afleiðingin? Sjómenn, strandveiðimenn og íslenska ríkið eru hlunnfarin, á sama tíma og stórfyrirtækin græða. Lög og eftirlit eru ekki til skrauts Lög um tekjuskatt nr. 90/2022 innleiddu armslengdarregluna og BEPS-tilmæli OECD – reglur sem eiga að tryggja að innri viðskipti fyrirtækjasamstæðna fari fram á eðlilegu verði. En eftirlitið hefur veikst verulega eftir að embætti skattrannsóknarstjóra var lagt niður með lögum nr. 29/2021. Þetta hefur leitt til þess að stór útgerðarfélög geta nú fært til hagnað með litlu sem engu gagnsæi, og samkeppniseftirlitið hefur þegar bent á að lóðrétt samþætt fyrirtæki geti gefið upp sem lægst verð í innri viðskiptum. Það er ljóst að framkvæmd og eftirlit stjórnvalda með 57. gr.a í lögum um tekjuskatt er ófullnægjandi – eins og kvörtunin til umboðsmanns Alþingis bendir réttilega á. Ójöfnuður og brot á jafnræði Strandveiðifélagið bendir á að þeir hafi enga möguleika til að flytja hagnað erlendis. Þetta þýðir að smærri aðilar og sjómenn búa við alveg aðrar leikreglur en stórfyrirtækin. Milliverðlagningin lækkar uppgefið aflaverðmæti og þar með reiknistofn hlutaskipta, sem bitnar beint á sjómönnum og sveitir til ríkisins. Þessi háttsemi brýtur gegn grundvallarreglu um jafnræði og sanngirni í atvinnulífinu. Þetta er ekki einungis siðferðislega rangt – það er hætta á að þetta feli í sér ólögmæta ríkisaðstoð, sem kvörtunin til ESA byggir á samkvæmt 31. gr. SCA-samningsins. Krefjumst breytinga strax Við í Rödd fólksins höfum ítrekað bent á nauðsyn þess að jafnræði ríki á milli stórra og smárra aðila í sjávarútvegi. Það er með öllu óásættanlegt að stórfyrirtæki geti hagrætt bókhaldi til að komast hjá því að greiða eðlilega skatta og veiðigjöld – á meðan smærri útgerðir og sjómenn sitja eftir með skertar tekjur og veikari stöðu. Fólkið í landinu á rétt á að auðlindirnar skili sér til samfélagsins, ekki til erlendra skattaskjóla. Við krefjumst þess að framkvæmd og eftirlit með armslengdarreglunni verði styrkt – og að stjórnvöld tryggi að allir greiði sitt af réttlæti til samfélagsins. Nú dugar ekki að bíða eftir niðurstöðu frá ESA eða umboðsmanni. Við verðum að tryggja að lagarammi og eftirlit virki í raun – annars heldur óréttlætið áfram. Fólkið fyrst – og svo allt hitt! Heimildir: RÚV, 25. maí 2026: „Strandveiðifélag Íslands sendir formlegar kvartanir til umboðsmanns Alþingis og Eftirlitsstofnunar EFTA (ESA)“