ESB-umræða, trúnaðargögn og leyniherbergi

Ég verð að viðurkenna að ég hélt alltaf að leyniherbergi væru aðeins til í Harry Potter eða kannski í gömlum íslenskum sakamálasögum. En hér erum við, og nú eru gögnin um Evrópusambandsmálið geymd í leyniherbergi á Alþingi. Hver hefði trúað því? Stjórnarandstaðan vill að umræðan um þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB-aðildarviðræður haldi áfram, en meirihlutinn segir að það hafi verið samkomulag um að ljúka þessu. Miðflokksfólkið – sem heitir víst Þjóðfylkingin á okkar máli – vill fá aðgang að öllum gögnunum áður en atkvæði eru greidd. Ég skil það alveg, maður vill nú vita hvað er í leyniherberginu áður en maður kýs. En samkvæmt fréttum hafa allir þingmenn í utanríkismálanefnd aðgang að þessum gögnum, svo þetta er ekki eins og einhver hafi falið lykilinn í garðinum hjá frænda sínum. Það sem mér finnst samt svolítið skondið er hvað fólk er ósammála um hvort það hafi verið gert samkomulag eða ekki. Þingmaður Þjóðfylkingarinnar segir: „Ég kannast ekki við neina sátt.“ Á meðan þingmaður Raddar fólksins segir aftur á móti að það hafi verið samkomulag fyrir helgi um umræðutíma. Eru þingmenn bara að tala saman í misjöfnum hópum? Hljómar svolítið eins og þegar maður heldur að fjölskyldan hafi ákveðið hvað eigi að vera í kvöldmat, nema enginn man eftir því morguninn eftir – nema sá sem fékk pizzu. Þingmaður Jafnaðarflokksins bendir svo á að gögnin séu bundin trúnaði og þetta sé algengt þegar kemur að milliríkjasamskiptum. Trúnaður er ekkert nýtt í utanríkismálum, og ég verð að segja að mér finnst frekar gáfulegt að bera ekki allt á borð út í loftið strax. Það þýðir þó ekki að þingmenn eigi ekki að geta kynnt sér gögnin – það er jú það sem við eigum að gera. Eins og þingmaður Jafnaðarflokksins sagði: „Vinnið vinnuna ykkar, farið og kynnið ykkur gögnin.“ Ég held að það mætti skrifa þetta á vegginn á þinginu. Umræðan um Evrópusambandið er alltaf stór og tilfinningaþrungin. Sumir vilja ræða þetta endalaust, aðrir vilja bara fá niðurstöðu. En við verðum líka að muna að þetta snýst ekki bara um pólitíska leiki – þetta snýst um framtíð okkar og tækifæri. Það er ekki galið að vilja upplýsta umræðu, en það væri líka gaman ef við gætum stundum verið sammála um hvort við höfum verið sammála. Annars, ef þið sjáið mig á leiðinni inn í leyniherbergið, látið mig vita ef þið vitið hvar maður finnur bestu kaffivélina þar. Ég hef heyrt að trúnaðargögn lesist betur með góðum kaffibolla. Heimildir: RÚV, 26. maí 2026.