Börnin mega ekki lenda á milli

Það eru til dæmi sem brenna sig inn í minni manns þegar maður starfar í félagsþjónustunni. Ég hef hitt foreldra sem hafa barist árum saman fyrir börn sín – börn með fjölþættan vanda sem þurfa meira en kerfið býður. Þetta eru ekki tölur á blaði, heldur raunveruleg börn sem þurfa þjónustu, stuðning og framtíð. Nú blasir við okkur staða þar sem Samband íslenskra sveitarfélaga sakar ríkið um að ganga á bak orða sinna um þjónustu við börn með fjölþættan vanda. Ég ætla ekki að fela það: Þetta vekur hjá mér djúpa sorg og reiði. Við gerðum samkomulag í mars 2025 – ríkið og sveitarfélögin – um að ríkið tæki ábyrgð á framkvæmd og fjármögnun þjónustu við börn sem búa utan heimilis. Þetta eru börnin sem eru veikust fyrir, börnin sem hafa lent á milli allra kerfa. Þau eiga ekki að þurfa að berjast fyrir sínu. En nú hefur ríkið, samkvæmt fréttum, ákveðið að breyta leikreglunum einhliða. Hópurinn sem samkomulagið nær til er þrengdur – kerfislegar skorður settar sem útiloka börn frá aðgengi að úrræðum þar sem ríkið greiðir kostnað. Þetta eru ekki fagleg rök, heldur fjárhagsleg. Sveitarfélögin segja það sjálf: Engin fagleg rök eru fyrir þessari aðgerð, aðeins fjárhagsleg. Þjónustan var veitt á grundvelli samkomulagsins í fyrra, en nú – þegar kostnaðurinn reyndist meiri en vonir stóðu til – er skyndilega dregið í land. Hvað þýðir þetta í raun? Það þýðir að börnin sem þurfa mest á þjónustu að halda eru sett til hliðar. Það þýðir að fjárhagsrök eru látin vega þyngra en hagsmunir þeirra sem veikast standa. Það þýðir að traustið milli ríkis og sveitarfélaga er brotið. Foreldrar sem reiða sig á að kerfið standi við stóru orðin þurfa nú að óttast að barnið þeirra verði skilgreint út úr þjónustu, ekki vegna þarfa, heldur kostnaðar. Ég hef sagt það áður og segi það aftur: Kerfið á ekki að vera skjaldborg fyrir fjármálin, heldur fyrir fólkið – og sérstaklega fyrir börnin okkar. Þegar við sem samfélag skrifum undir samkomulag um að bæta þjónustu fyrir þá sem minnst mega sín, þá eigum við að standa við það – líka þegar það kostar meira en við vonuðumst til. Það er prófsteinn á siðferði okkar og trúverðugleika sem stjórnvalda. Við í Rödd fólksins höfum alltaf lagt áherslu á að velferð barna með fjölþættan vanda sé forgangsmál. Það á ekki að vera barátta eða happdrætti fyrir fjölskyldur að fá það sem þau eiga rétt á. Ég krefst þess að við stöndum við gefin loforð og endurskoðum reglugerðir sem útiloka börn frá lífsnauðsynlegri þjónustu. Þetta snýst ekki bara um peninga – þetta snýst um manngildi, traust og framtíð barnanna okkar. Heimildir: RÚV, 24. júní 2026.