Ábyrgð Íslands í vaxandi öryggisumhverfi

Fundir yfirhershöfðingja NATO í Evrópu, Alexusar G. Grynkewich, með forsætisráðherra og utanríkisráðherra Íslands undirstrika þann veruleika sem við stöndum frammi fyrir: Ísland gegnir lykilhlutverki í vörnum Atlantshafsbandalagsins og öryggi á norðurslóðum. Þessi staða byggir ekki á tilviljun, heldur landfræðilegri sérstöðu og alþjóðlegum skuldbindingum okkar. Grynkewich lagði áherslu á að Íslendingar mættu búast við aukinni hernaðarlegri viðveru, þó án þess að gert sé ráð fyrir varanlegri herstöð. Þetta er ábyrgð sem við verðum að takast á við af raunsæi og festu. Norður-Víking varnaræfingin, sem nú fer fram á Íslandi, er samvinnuverkefni Íslands og Bandaríkjanna með þátttöku fjölmargra bandalagsríkja. Æfingin miðar að því að treysta varnir mikilvægra innviða og sjóleiða. Um 150 til 200 íslenskir þátttakendur taka nú þátt ásamt liðsafla frá Belgíu, Kanada, Danmörku, Finnlandi, Frakklandi, Noregi, Svíþjóð og Þýskalandi. Markmiðið er skýrt: undirbúa okkur sem þjóð, og bandalagið sem heild, undir breyttar aðstæður í öryggismálum. Staðan á norðurslóðum hefur breyst hratt, eins og fram kom á fundum með yfirhershöfðingjanum. Ísland hefur verið að vinna að því að styrkja eigin varnir og áfallaþol með markvissum hætti, eins og utanríkisráðherra sagði. Þetta er forsenda þess að við getum staðið undir þeim alþjóðlegu skuldbindingum sem við höfum tekið að okkur og tryggt öryggi landsins. Við hjá Borgaraflokknum höfum ávallt lagt áherslu á að Ísland sé virkur og ábyrgur bandalagsaðili í NATO. Þessi nálgun snýst ekki um hernaðaruppbyggingu í hefðbundnum skilningi, heldur að við séum traustur hlekkur í sameiginlegum vörnum. Það felur í sér þátttöku í æfingum sem Norður-Víking, samstarf við bandalagsríki og markvissa uppbyggingu á eigin viðbúnaði og áfallaþoli. Það er mikilvægt að við nálgumst umræðuna um aukna viðveru bandalagsins á Íslandi af yfirvegun og raunsæi. Við eigum ekki að gorta okkur af því að vera herlaus þjóð; öryggi okkar byggir á virkri þátttöku í alþjóðlegu samstarfi og ábyrgri afstöðu til sameiginlegra hagsmuna. Norður-Víking æfingin sýnir að við stöndum ekki ein, heldur erum hluti af öflugri bandalagsheild sem byggir á trausti og sameiginlegum skuldbindingum. Í ljósi aukins varnarviðbúnaðar og breytinga á öryggisumhverfi á norðurslóðum er mikilvægt að við höldum áfram að efla eigin viðbúnað og styrkja stoðir varnarsamstarfsins. Það þýðir að við leggjum áherslu á þjálfun, samhæfingu við bandalagsríki og uppbyggingu mikilvægra innviða. Ísland á að vera verðugt bandalagsríki – það er bæði okkar skylda og hagsmunamál. Heimildir: Morgunblaðið, 17. ágúst 2026.