Afnám erfðafjárskatts

Tillaga til þingsályktunar um afnám erfðafjárskatts hefur gengið í gegnum afgreiðslu AIþingis. Öll afgreiðsla er skáldskapur gervigreindar.

Tillagan felur í sér afnám erfðafjárskatts, sem er nú lagður á arf og fyrirframgreiddan arf. Hún er því ekki að leggja á nýjar takmarkanir heldur að afnema gildandi skattlagningu á eignatilfærslur við andlát eða fyrirframgreiddan arf. Flutningsmenn rökstyðja breytinguna með einföldun skattkerfisins, minni tvísköttun eigna sem þegar hafa verið skattlagðar og vernd eignarréttar. Jafnframt er byggt á því að erfðafjárskattur geti valdið matságreiningi, stjórnsýsluflækjum og þrýstingi á erfingja til skuldsetningar eða sölu eigna.

Tilgangur

Tillagan miðar að því að fella niður erfðafjárskatt í heild og þar með hætta skattlagningu á arfi og fyrirframgreiddum arfi. Markmiðið er að einfalda skattkerfið, draga úr stjórnsýslukostnaði og auðvelda heimilum og fyrirtækjum kynslóðaskipti án þess að skattgreiðslur knýi fram sölu eigna eða aukna skuldsetningu.

Helstu breytingar

Erfðafjárskattur á arf og fyrirframgreiddan arf yrði afnuminn.
Skattlagning eignatilfærslna við andlát yrði felld niður í núverandi mynd.
Dregið yrði úr stjórnsýslulegri meðferð vegna mats á erfðafjárverðmætum, undanþága og kæruferla.
Fjárhagslegt álag á erfingja vegna skattgreiðslna við móttöku arfs myndi hverfa.
Kynslóðaskipti í fjölskyldufyrirtækjum, nýsköpunarfyrirtækjum og landbúnaði yrðu einfölduð.

Deiluefni

Ríkissjóður myndi missa um 14 milljarða kr. í tekjur miðað við árið 2024, sem vekur ágreining um forgangsröðun í ríkisfjármálum.
Stuðningsmenn líta á skattinn sem tvísköttun og óeðlilegt inngrip í eignarrétt, en andstæðingar geta litið á hann sem réttmæta skattlagningu á eignatilfærslur og mikilvæga tekjuöflun.
Deilt er um jöfnunaráhrifin: flutningsmenn halda því fram að skatturinn hafi veik jöfnunaráhrif, en andstæðingar kunna að telja að afnám hans gagnist fyrst og fremst eignameiri heimilum.
Tillagan gagnast erfingjum og eigendum fyrirtækja sem vilja halda eignum innan fjölskyldu, en getur sætt gagnrýni fyrir að draga úr skattbyrði þeirra sem erfa mestar eignir.
Ágreiningur getur skapast um hvort stjórnsýslusparnaður vegi raunverulega upp á móti tekjufalli ríkisins.

Hópar sem verða fyrir áhrifum

Erfingjar

Þyrftu ekki lengur að greiða erfðafjárskatt og gætu síður þurft að skuldsetja sig eða selja eignir til að standa undir skattgreiðslum.

Heimili og fjölskyldur

Fá minni fjárhagslegt álag við andlát nákominna og einfaldari yfirfærslu eigna milli kynslóða.

Fjölskyldufyrirtæki

Kynslóðaskipti yrðu greiðari þar sem skattur á tilfærslu eigna innan fjölskyldu hyrfi.

Nýsköpunarfyrirtæki

Auðveldara gæti orðið að flytja eignarhald milli kynslóða án skattalegs þrýstings sem gæti raskað rekstri.

Bændur og landbúnaður

Jarðir og rekstur gætu gengið á milli kynslóða án þess að skattur neyði til sölu eigna eða aukinnar skuldsetningar.

Skattgreiðendur almennt

Tekjufall ríkisins gæti haft áhrif á fjármögnun annarra útgjalda eða kallað á mótvægisaðgerðir annars staðar í skattkerfinu.

Fjárhagsleg áhrif

Tekjur ríkissjóðs af erfðafjárskatti og fyrirframgreiddum arfi voru um 14 milljarðar kr. árið 2024 og myndu að meginreglu falla niður við samþykkt tillögunnar. Á móti er í greinargerð gert ráð fyrir tugmilljóna til hundraða milljóna króna árlegum sparnaði í stjórnsýslu vegna einfaldari meðferðar og færri mats- og kæruferla. Tillagan bendir því á verulegt tekjutap en jafnframt einhverja lækkun rekstrar- og umsýslukostnaðar.